Francja znajduje się w kluczowym momencie, ponieważ jej rząd, pod przewodnictwem premiera François Bayrou, mierzy się z głosowaniem nad wotum zaufania w związku z ambitnym planem oszczędności budżetowych o wartości 44 miliardów euro. Ta polityczna konfrontacja podkreśla pilną potrzebę konsolidacji fiskalnej w drugiej co do wielkości gospodarce Europy, gdzie znaczny deficyt budżetowy i rosnące zadłużenie narodowe zagrażają długoterminowej stabilności i mogą dławić kruchy wzrost gospodarczy.
Konieczność zaostrzenia polityki fiskalnej wynika ze znacznych nierówności finansowych Francji. Do końca 2024 roku deficyt państwa ma osiągnąć 5,8% Produktu Krajowego Brutto (PKB), a dług publiczny prognozowany jest na 113%. W szerszym kontekście, dane francuskiego urzędu statystycznego INSEE wskazują, że dług publiczny wzrósł do 3,345 bilionów euro do pierwszego kwartału 2025 roku, zwiększając się z około 60% PKB na początku lat 2000. do obecnych 116%. Liczby te podkreślają pilność kontrowersyjnych środków oszczędnościowych premiera, które wcześniej doprowadziły do upadku poprzedniego rządu.
- Głosowanie nad wotum zaufania dla rządu premiera Bayrou.
- Plan oszczędności budżetowych o wartości 44 miliardów euro.
- Pilna potrzeba konsolidacji fiskalnej w obliczu wysokiego deficytu.
- Prognozowany deficyt budżetowy na poziomie 5,8% PKB do końca 2024 roku.
- Dług publiczny sięgający 116% PKB w pierwszym kwartale 2025 roku.
- Zagrożenie dla długoterminowej stabilności i wzrostu gospodarczego.
Mimo tych wyzwań fiskalnych, francuska gospodarka wykazała pewne oznaki odporności w obliczu globalnych przeciwności gospodarczych. Wzrost PKB rok do roku pozostawał skromny, utrzymując się poniżej 1% od czwartego kwartału 2024 roku. Niemniej jednak, gospodarka odnotowała wzrost o 0,3% kwartał do kwartału w drugim kwartale 2025 roku, po wzroście o 0,1% w poprzednich trzech miesiącach, co świadczy o jej sile, nawet gdy prezydent USA wprowadzał cła handlowe na partnerów handlowych Ameryki. Dodatkowe zachęcające sygnały pojawiły się w sierpniu, kiedy sektor produkcyjny odnotował wzrost po raz pierwszy od dwóch i pół roku.
Różne Poglądy na Wpływ Polityczny
Potencjalne gospodarcze konsekwencje niestabilności politycznej we Francji są przedmiotem debaty wśród ekspertów. Jérémie Peloso, główny strateg europejski w BCA Research, sugeruje, że chociaż zmiany polityczne mogą wywołać niepewność i tymczasowo wpłynąć na zaufanie konsumentów i przedsiębiorstw, to solidny charakter francuskich instytucji prawdopodobnie zapewni płynne przejście z ograniczonymi długoterminowymi zakłóceniami gospodarczymi. Podkreślił: "Zdolność Francji do pozyskiwania kapitału jest nienaruszona, a to jest ostatecznie najważniejsze."
Z kolei Patrick Martin, prezes Medef, największej francuskiej federacji biznesu, wydał surowe ostrzeżenie. Przemawiając na konferencji biznesowej, Martin ostrzegł, że niepewność polityczna bezpośrednio wywołuje poważne konsekwencje, w tym "zamrożenie inwestycji, utratę zaufania, zwiększone ryzyko bankructw i niszczenie miejsc pracy". Stwierdził, że jeśli firmy nie będą mogły inwestować, wzrost i zatrudnienie załamią się, potencjalnie spychając Francję w recesję. Martin podkreślił również, że sektory takie jak budownictwo, chemia oraz hotelarstwo i gastronomia są już pod presją i odradzał dalsze podwyżki podatków, które mogłyby utrudnić działalność gospodarczą, kluczową dla redukcji deficytu i wzrostu.
Perspektywy Długu i Reakcje Rynków
Znaczący wzrost długu publicznego Francji wywołał dyskusje na temat autonomii finansowej kraju. Chociaż minister budżetu Amélie de Montchalin wcześniej podniosła widmo oddania finansów Francji pod nadzór Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) lub instytucji europejskich – los, który spotkał kraje peryferyjne po kryzysie finansowym w 2008 roku – prezes Europejskiego Banku Centralnego (EBC) Christine Lagarde odrzuciła tę koncepcję. Lagarde stwierdziła, że Francja nie stoi obecnie w obliczu poważnego deficytu rachunku bieżącego ani niezdolności do wywiązywania się ze swoich zobowiązań, chociaż wyraziła zaniepokojenie sytuacją. Peloso podobnie odrzucił scenariusz nadzoru MFW, rysując rozróżnienie między Francją a krajami takimi jak Argentyna czy Grecja.
Niemniej jednak, zawirowania polityczne nie pozostały bez konsekwencji dla rynków. Rentowność francuskich obligacji skarbowych wzrosła, odzwierciedlając zwiększone obawy inwestorów. Chociaż płatności odsetkowe netto rządu centralnego zbliżają się do 2% PKB – co jest najwyższym poziomem od dekady, ale nadal "w pewnym stopniu opanowanym" – Peloso prognozuje dramatyczny wzrost tych kosztów w nadchodzących latach, jeśli obecne trendy się utrzymają. Co ważniejsze, ryzyko obniżenia ratingu długu państwowego Francji znacznie wzrosło. Peloso przewiduje, że Francja "bardzo prawdopodobnie zobaczy obniżenie swojego ratingu kredytowego i zostanie 'wyrzucona' z klubu AA", co doprowadzi do dalszej presji wzrostowej na rentowność obligacji.
Długoterminowy Paraliż Polityczny
Gdyby obecny rząd przegrał głosowanie nad wotum zaufania, analitycy przewidują okres długotrwałego paraliżu politycznego. Chociaż prezydent Emmanuel Macron prawdopodobnie powoła nowego premiera, oczekuje się, że podstawowy impas legislacyjny utrzyma się co najmniej do 2027 roku, kiedy to zakończy się kadencja prezydencka Macrona i może nastąpić potencjalna zmiana krajobrazu politycznego. W tym okresie Oxford Economics prognozuje, że cele fiskalne każdego kolejnego rządu będą prawdopodobnie skromne, priorytetem będzie uchwalenie budżetu ponad znaczącą konsolidację fiskalną.
Ten przewidywany impas sugeruje, że znaczące wysiłki na rzecz opanowania zadłużenia Francji mogą zostać odroczone do czasu po wyborach prezydenckich w 2027 roku. W konsekwencji Oxford Economics prognozuje, że dług publiczny prawdopodobnie przekroczy próg 120% PKB do końca 2027 roku, co podkreśla głębokie długoterminowe konsekwencje obecnej niestabilności politycznej dla przyszłości gospodarczej Francji.
